صنعت فرش//پایان نامه به کارگیری بازار الکترونیکی

صنعت فرش

صنعت فرش از جمله صنايعي است كه در بخش كالاهاي غيرنفتي ظرفيت بالقوه و زيادي را براي كسب ارز دارد. فرش دستبافت ایران متأثر از ویژگی­هاي برجسته فرهنگی و هنري آن در صده­ها و دهه­هاي گذشته، همواره به عنوان یکی از کالاهاي برجسته در سبد صادرات غیرنفتی ایران مطرح بوده و می­باشد. از طرفي با توجه به اينكه اين صنعت افراد زيادي را به خود مشغول كرده است مي­تواند عاملي مهم در ايجاد اشتغال­هاي دائمي و فصلي براي افراد جامعه باشد. به عبارت دیگر مهم­ترین جنبه­ها­ي اقتصادي فرش دستبافت را می­توان در اشتغال­زایی ، تحصیل ارز و کمک به بهبود اقتصاد دانست (صبوری خسروشاهی،1382).

قسمت اعظمی از فرش ایران با ابعاد و ارزش­های برجسته اقتصادی، فرهنگی و ملی آن برای صادرات در سطح بین­المللی، تولید و عرضه می­شود. لکن بخاطر نارسایی­ها و تنگناهای موجود در داخل کشور و شرایط رقابتی برای صادرات آن در بازارهای هدف، صادرات این کالا با مشکلات جدی مواجه می­باشد، به­طوری­که این هنر- صنعت از سال­ها قبل از افول قهقرایی پیموده است. جایگاه و نقش تعیین کننده و هدایت­گر بازاریابی صادراتی و بین­الملل برای ارتقاء کیفیت و انطباق آن بر خواست­ها، نیازها و ترجیحات مشتریان و خریداران، امری است که از آن غفلت شده است (صبوری خسروشاهی،1382). متاسفانه به دلیل فقدان اساسی در ابعاد سازمانی، ساختاری، مدیریتی، تولیدی و به­ویژه تجاری و بازرگانی، فرش ایران دوران افول و رکورد شکننده­ای را در عرصه رقابت­های جهانی پیموده و اکنون در شرایط بحرانی خاصی به سر می­برد. از طرفی، بی­توجهی به اصول و مبانی بازاریابی و تجارت که دربرگیرنده فرآیند تولید آن نیز می شود، مزیت­های رقابتی فرش را در داخل و به­ویژه در سطح جهانی با مخاطرات جدی مواجه نموده است. تجربه موفق دیگر کشورها حاکی از توجه آنها به واقعیت­های محیط تجارت و دیگر عوامل تاثیرگذار است (شم آبادی و خداداد حسینی، 1386).

متوسط سهم صادرات فرش از 27/21 درصد طی سالهای 1338-57 به 87/36 در دهه بعد از انقلاب رسید. طی برنامه اول و دوم توسعه حدود 5/22تا 38درصدارزش صادرات غیرنفتی از صدور فرش دستباف تأمین شده است . اما در سال­های بعد از برنامه اول توسعه سهم آن از صادرات غیرنفتی رو به نقصان گذاشته، بنحوی كه از 2/44 درصد در سال 1373 به 09/13 در سال 1380 كاهش یافته است. به­طور كلی چند دهه اخیر صادرات غیرنفتی كشور از صادرات فرش دستباف تأثیر چشمگیری پذیرفته است (حسینی و پرمه،1383).

صادرات غیرنفتی با افزایش یا كاهش صادرات فرش دستباف نوسان­های شدیدی را تجربه نموده است و اما توسعه كمی و كیفی صادرات غیرنفتی، ظهور كالاهای جدید در صادرات غیرنفتی، ركود بازار فرش ایران و جهان سبب شد كه سهم فرش دستباف از صادرات غیرنفتی رو به كاهش گذارد .بدین ترتیب صادر ات غیرنفتی از شرایط تك محصولی صدور فرش رهایی یافته و صادرات غیرنفتی از تنوع كمی و كیفی كالاهای مختلف برخوردار شده است (حسینی و پرمه،1383).

وزارت بازرگانی و وزارت جهاد کشاورزي به عنوان متولیان امر توسعه روستایی در کشور، سازماندهی تعاونی­هاي تولید فرش و فعال نمودن بخش صادرات و بازرگانی آن را در اولویت­هاي برنامه­هاي خود قرار داده­اند (صابری،1382).

در شرایط کنونی اقتصاد، ایجاد اشتغال یکی از محورهاي مهم سیاست­هاي دولت محسوب می­شود. صنعت فرش دستباف یکی از صنایع کاربر است که با هزینه هاي ثابت اندك و با استفاده از تجهیزات ساده در کارگاه­هاي خانگی موجب اشتغال­زائی قابل ملاحظه­اي دراقتصاد کشور می­شود این صنعت علاوه بر قالیبافی فعالیت­ها و مشاغل جانبی دیگري را نیز در بر می­گیرد که نرخ اشتغال­زائی این صنعت را افزایش می دهد. از جمله مشاغل جانبی می­توان به کار نخریس، نختاب، رنگ فروش، رنگرز، طراح ، چله­کش، گره­زن، صادرکننده، بازرگانان اشاره کرد. به طورکلی مشاغل جانبی صنعت فرش حدود  26 شغل می­شود (شاکری،1383).

عوامل فرهنگی، فردی، اجتماعی، شخصیتی و روانی به اضافه شناخت فرصت­های نوید­بخش و شناخت چالش­های مهم بازاریابی فرش، زمینه مناسبی در تعیین اهداف کوتاه­مدت و بلند­مدت فرش دارد. شبکه­های بازرگانی فرش ایران در توانایی پوشش و گسترش تمایل مردم در داخل و رونق بازار خارجی درکنار مسائل مرتبط با روابط بین­المللی می­توانند زمینه مناسبی برای بازاریابی فرش دستباف ایجاد کنند.

توجه به مسائل مرتبط با بازاریابی فرش مانند
– تقاضاهای ­متفاوت
– انواع­ محیط­ بازاریابی
– تقسیم و تعیین بازار هدف
– نیازها و رفتار خریداران
– اندازه­گیری کمی بازار و پیش­بینی فروش
– اهداف بازرگانی و سازمان بازاریابی

–  برنامه­ریزی بازاریابی عمومی و بازاریابی مخصوص و تصمیم­گیری در این زمینه­ها به همراه سیستم بازاریابی و خلاقیت­های موجود، پروسه ضروری فرش دستباف است. جایگاه بازاریابی که رسالت واقعی خود را در جلب رضایت مشتری قرار دهد در عصر رقابت کنونی که تنوع محصولات ارائه شده و رقابت نزدیک وجود دارد، جهت شناخت بهتر فرصت­ها و استفاده بهینه از آنها در کنار شناخت عوامل تهدیدکننده، طلب­کننده کنار نهادن نگرش درون به بیرون و جایگزین نمودن نگاه بیرون به درون است (الوداری،1384).
گزینش نامناسب استراتژی بازاریابی یا صریح­تر اینکه عدم وجود بازاریابی، تولیدات فرش ایران را با مشکلات عدیده ای همراه ساخته که علاوه بر معین نبودن شاخص­های تولید فرش، بالا بودن هرینه تمام شده مواد اولیه که توانایی تولید را کاهش می­دهد. تنها با گسترش دانش و تاکید بر کهن بودن فرش دستباف معضل این کالای غیر­نفتی کاسته نخواهد شد. تغییر متغیرهای اقتصادی مانند درآمد، هزینه زندگی، نرخ بهره و الگوی استقراض و پس انداز، تاثیر زیادی در بازار دارد. لزوم دقت توجه شرکت­های تولیدکننده فرش در آینده­نگری اقتصادی به متغیرهای فوق و استفاده از نوسانات موجود برای بهبود محیط اقتصادی فرش امری گریزناپذیر است (الوداری،1384).