دسترسی متن کامل – بررسی رابطه خود مدیریتی با سلامت سازمانی بر اساس الگوی مدیریت بسیجی- قسمت …

براي تعریف مفهومی و روشن شدن ابعاد یک واژه ، قبل از هر چيز بايد به شناخت ریشه های لغوی آن پرداخت و سپس اقدام به تعریف عملیاتی آن نمود زيرا ريشه يابي لغات و زبان شناسي كمك زيادي به محقق در دستيبابي به حقايق مي نمايد و اشارات اوليه را از زبانشناسي مي توان بدست آورد ، چرا كه زبان يعني انديشه انسان و بنابر اين مستندترين سند تاريخي در مورد علوم ، از جمله علوم انساني ، كلمه اي است كه براي تسميه و تلقي آن انتخاب كرده اند كه آن كلمه دست نخورده و تحريف نشده تاحال باقي مانده است و كوشش ما بايد بر آن باشد كه روح آن كلمه و بالاخص كهن ترين و ديرينه ترين معناي آن ، تغييرات و نيز ريشه هاي اوليه آن كلمه را پيدا كنيم و به اين ترتيب با اولين تلقي هاي انساني آن كلمه را در سرچشمه هاي نخستين پيدا مي كنيم . (شریعتی ، 1370 ، ص 7) بدين خاطر قبل از هرچيز به شناخت و ريشه يابي لغت بسيج كه نهايتا” ما را به نتيجه اصلي رهنمون مي سازد مي پردازيم .
بسيج يا بسيچ از مصدر بسيجيدن يا بسيچيدن يك واژه فارسي است كه در زبان انگليسي بجايش از واژه Mobilization و Intention بهره مي گيرند .
بسيج در لغت به مفهوم 1. سامان ، جهاز ، اسباب ، وسايل 2. سلاح ، ساز جنگ ، 3. رخت سفر 4. ساختگي ، آمادگي ، آماده سفر شدن 5. قصد ، اراده ، عزم ، عزيمت 6. آماده ساختن نيروي نظامي و تمامي ساز و برگ سفر و جنگ 7. تجهيزات( معین ، 13852،ص538)
به فرموده مقام معظم رهبري : بسيج يعني حضور بهترين و بانشاط ترين و باايمان ترين نيروهاي عظيم ملت در ميدان هايي که براي منافع ملي، براي اهداف بالا، کشورشان به آنها نياز دارد، هميشه بهترين و خالص ترين و شرافتمندترين و پرافتخارترين انسانها اين خصوصيات را دارند. بسيج در يک کشور، معنايش آن زمره‌اي است که حاضرند اين پرچم افتخار را بر دوش بکشند و برايش سرمايه گذاري کنند(امام خامنه ای ، 1388،ص291)
بسيج يک حرکت بي ريشه و سطحي و صرفاً ازروي احساسات نيست، بسيج يک حرکت منطقي و عميق و اسلامي و منطبق بر نيازهاي دنياي اسلام – و به طريق اولي – جامعه اسلامي است. قرآن کريم مي فرمايد:
[ هو الذي ايدک بنصره و بالمؤمنين] اي پيامبر، خداي متعال تو را، هم به وسيله نصرت خودش و هم از طريق مؤمنين مؤيد قرار داد و کمک کرد. اين خيل عظيم مؤمنيني که در اينجا مورد اشاره آيه قران قرار گرفته اند، عبارت ديگري است از آنچه که امروز به نام بسيج در جامعه ما قرار دارد. (امام خامنه ای ، 1388،ص137)
طبيعتا” هر انقلابي با خود فرهنگ خاصي و ادبيات خاصي را بهمراه مي آورد. قبل از انقلاب فرهنگ ما يك فرهنگ طاغوتي بود كه واژگان فوق جايي در آن نداشتند . اما بعد از انقلاب از جمله نهادهايي كه در نظام مديريتي ، فرهنگ اجتماعي و ادبيات اسلامي ظهور و بروز نموده نهاد و تفكر بسيجي بوده است . پنجم آذرماه ‪ ۱۳۵۸سالروز صدور فرمان امام خميني(ره) مبني برتشكيل بسيج مستضعفين و ايجاد ارتش ‪ ۲۰ميليوني،باگذشت سال‌ها از صدور آن فرمان تاريخي همچنان تازه و بصورت يك فرهنگ و تفكر باساختار نظام تنيده شده است.
حضرت امام هدف از تشكيل بسيج را مقابله با توطئه‌هاي احتمالي آمريكا و جهان‌خواران بين‌المللي پس از پيروزي انقلاب اسلامي اعلام كردند،اين تشكيلات از آن زمان به‌سرعت درسطح كشور توسعه و گسترش يافت و روزبه‌روز براعضاي سازمان يافته آن افزوده شد.
نهاد بسيج درطول هشت سال دفاع مقدس توانست باآموزش‌هاي بهتر دركنار ساير نيروهاي مسلح ، سرنوشت جنگ را به نفع انقلاب و كشور تغيير دهد. اقدامات ارزشمند و موثر بسيجيان در اين دوران بحدي سرنوشت ساز بود كه دشمنان به آن اعتراف و اذعان كردند.
بسيج در دوران پس‌ازجنگ تحميلي،هنگام بازسازي،توسعه و آباداني كشور اقدامات ارزشمند و شايان توجهي را در عرصه‌هاي مختلف همچون برگ زريني در كارنامه‌اش ثبت كرده است.
بسيجيان زيباترين صحنه‌هاي فداكاري و ايثاررادردفاع از ارزش‌هاي انقلاب اسلامي خلق كردند بطوري كه‌اقدامات آنان به‌عنوان “فرهنگ” و “ارزش ماندگار” در كنار ساير ارزش‌هاي والاي انقلاب شكوهمند اسلامي جاودانه مانده است. (تقی زاده اکبری ،1387،ص29)
بسیج حرکتی فراگیر در جامعه ، به سوی هدفی والا است . اولین ویژگی بسیج حرکت است . دومین ویژگی اینکه حرکتی سریع و توفنده است . ویژگی سوم حرکت بسیج فراگیر بودن و جمعی بودن آن است . ویژگی چهارم این مفهوم شناسی هدفمندی و انگیزه داشتن این حرکت است . آخرین ویژگی فداکاری است . (مصباح یزدی ، 1385،ص16-19)
بسیجی همان مسلمان واقعی است که اسلام خطوط فکری و اخلاقی اورا ترسیم کرده است و ما ویژگیهای مهم اخلاقی او را به این شکل خلاصه می کنیم .
تقوا – عشق به خداوند- رضا به قضای الهی- تسلیم -بندگی -اخلاص –تواضع-عزت نفس -ایثار-شجاعت –
شهادت طلبی – سرسختی با دشمنان – انس و مهربانی با دوستان – نشاط دینی – غیرت و حیا – حلم و بزرگواری
زهد و سادگی- حق پذیری.(اکبری ، 1387 ، ص 164-169)
ویژگیهای بسیجی از نگاه قرآن .

حتما بخوانید :   فایل - ارزیابی تاثیر تنوع کاربرد کارتهای ATM در بانکداری الکترونیک بر بهبود عملکرد ...

  1. پایداری در راه خدا : (در برابر آنچه در راه خدا به آنان رسیده بود سست و ناتوان نشدند . (آل عمران 3/146)
  2. طلب آمرزش الهی : یاوران انبیاء در برابر رنجها و مصیبتها می گفتند (خدایا گناهان و زیاده رویهای ما را ببخش ) (آل عمران ، 3/147)
  3. طلب ثبات قدم و نصرت از خداوند : از خداوند می خواهند (آنان را در این مسیر ثابت قدم بدارد و بر کفر و کافران پیروز گرداند ) (آل عمران 3/147)
  4. محبان و محبوبان خداوند :
  5. تواضع با مؤمنان و سرسختی در برابر کافران : در برابر مؤمنین متواضع و خاشع و در برابر کفار سربلند و عزتمند هستند (مائده5/54)
  6. اتکا به قدرت الهی : آمریکا هیچ غلطی نمی تواند بکند (امام خمینی ،1382،ص515)
  7. پیوند با ولایت : آیات 68 سوره انعام و 140 سوره نساء ( مصباح یزدی ،1385، ص 22-32)

بسیجی در آینه نهج البلاغه :

  1. عشق به جهاد و شهادت : به جهاد برانگیخته شدند و چونان شتری که به سوی بچه خود می دود ، شیفته جهاد گردیدند . (امام علی ع خطبه 182ص 350)
  2. انس با قرآن : قرآن را تلاوت کردند و معانی آیات را شناختند (امام علی خطبه 182ص 350)
  3. روزه داری : از روزه داری فراوان شکمهایشان لاغر و به پشت چسبیده بود .(امام علی خطبه 121ص 230)
  4. سحر خیزی ، انس با دعا و فروتنی : لبهایشان از فراوانی دعا خشک و رنگ صورتهایشان از سب زنده داریها زرد بود . (امام علی ،خطبه 121 ص 230)
  5. احیای سنتهای الهی و دوری از بدعتها : آنان کسانی بودند که سنتهای الهی را زنده کردند و بدعتها را نابود ساختند . (امام علی خطبه 182ص350)
  6. وظیفه شناسی : در واجبات الهی اندیشه کردند و آنها را برپا داشتند . (امام علی خطبه 182، ص350)
  7. تبعیت از رهبری : به رهبر خود اطمینان داشتند و از او پیروی کردند . (امام علی ، خطبه 182،ص350)
  8. زنده نگهداشتن یاد شهیدان : آنان برادران من هستند که رفته اند و بر ماست که تشنه ملاقاتشان باشیم و از اندوه فراقشان دستها را به دندان بگزیم . (امام علی خطبه 121 ص230)

فعاليت‌هاي بسيج تنها مختص به دوران دفاع مقدس نبود، امروزبسيج نيروي عظيم و گسترده‌اي است كه‌امنيت وسلامت جامعه را براي اجراي برنامه‌هاي توسعه و سازندگي در عرصه‌هاي فرهنگي، سياسي و اقتصادي فراهم مي‌كند.
اداره موفق هشت سال جنگ تمام عيار با دشمنان کاملاٌ‌ خطرناک و مسلح، ذهن هر ناظر کنجکاوي را متوجه خود مي‌کند. به راستي مديريت بسيجي چيست که توانست بدين‌گونه معجزه‌آسا اسلام و ايران را از اين تجاوز هولناك، پيروزمندانه حفظ کند و به صورت يك فرهنگ خود را در تاريخ جاودانه نمايد؟ اين پرسشي است که پاسخ آن هنوز به صورت يک بسته جامع علمي عرضه نشده است. حتي داعيه‌داران تفکر بسيجي در بعد از جنگ نيز کار کاملي در اين زمينه انجام نداده‌اند؛ در صورتيکه بررسي علمي يک پديده واقع شده و عينيت يافته، کار چندان دشوار و صعبي نيست. توصيف اين پديده در چارچوب يک مدل ساده حاوي سرفصل‌هاي مختلف مطرح در دانش مديريت، حداقل اقدامي است که مي‌توانست در اين راه انجام گيرد. اگر چه مديريت بسيجي در دوران دفاع مقدّس ابداع شد؛ ولي به نظر مي‌رسد که اگر اين الگوي مديريتي در هر عرصه‌اي با ويژگي‌هاي خاص خود بکار گرفته شود، ميزان موفقيت و کارآمدي را مثل زمان جنگ بالا مي‌برد. اينکه تفکر بسيجي، بيشتر از مجراي جنگ گفته مي‌شود، به اين دليل است که جنگ جلوه‌گاه ظهور و بروز اين تفکر بود.
صدور فرمان تشكيل بسيج مستضعفين از سوي امام خميني رضوان الله تعالي عليه در پنجم آذر ماه 1358، سرآغاز نضج‌گيري فرهنگ بسيجي در كشور گرديد. با ايجاد سازمان بسيج، مديريت بسيجي نيز به تدريج شكل گرفت و به خصوص با ايفاي نقش فعال در دوره جنگ تحميلي، در ادبيات انقلاب اسلامي فراگير شد.
2-1-2 :مديريت بسيجي مديريتی بر مبناي اصول و ارزشهاي انقلاب اسلامي
مديريت بسيجي ، مديريتي بالقوه و با ويژگي هاي نهادي انقلابي ، مبتني بر ارزشها، بصير ، حكيمانه ، انعطاف پذير ، قابليت ساز ،ظرفيت ساز و چابك و چالاك است . مديريت بسيجي عامل ايجاد خود انگيزشي درسازمان بوده ، افراد را در جهت انگيزه اي دروني تهييج مي كند ، مروج خود كنترلي وخود ارزيابي افراد سازمان است و نقش مربي، سخنگو ، جهت دهنده و عامل تغيير درسازمان را ايفا مي كند. مديريت بسيجي ، مديريتي غير بوروكراتيك است كه در سازمان ها و نهادهاي فرهنگي، تلاش و ايثار در راستاي اهداف ارزشي را ترويج مي كند.(دری ، 1387 ،ص59)