عوامل موثر بر صادرات-پایان نامه در مورد كيفيت در صادرات صنايع غذايي

دانلود پایان نامه

عوامل موثر بر صادرات

1-1-3-مشكلات  و ضعف ها در صنايع غذايي   

  • تعداد متولیان دولتی در امر تصمیم گیری , برنامه ریزی و سیاستگذاری این صنایع و عدم هماهنگی بین انها

_  طولانی بودن امور اداری در دستگاه های مسئول

_ عدم حمایت مناسب سیستم بانکی به وﻳﮋه عدم پرداخت تسهیلا ت در فصل تولید

_وجود بهره بالای بانکی که سبب تضعیف بنیه مالی این صنایع می شود

_ به روز نبودن بیشتر قوانین و هم چنین عدم ثبات در مقررا ت واردات و صادرات مواد غذایی

_عدم وجود معافیت های مالیاتی و دریافت عوارض مختلف که منجر به بالا رفتن قیمت تمام شده محصولات می شود

_نبود کشاورزی مکانیزه و صنعتی به منظور تولید گونه های صنعتی مورد نیاز و کاهش قیمت تمام شده محصول

_فرسودگی ماشین الا ت و تجهیزات در بسیاری از این صنایع و هم چنین فرسودگی سیستم حمل ونقل

_عدم تخصص نیروی انسانی به وﻳﮋه در مدیریت این واحد ها وعدم برنامه ریزی و اموزش کار کنان

_بالا بودن میزان ضایعات در مراحل مختلف زنجیره تولید تا مصرف

_نبود سیستم مناسب بازار یابی به وﻳﮋه در صادرات

_عدم تولید بسیاری از فراورده های صنایع غذایی مطا بق با استاندارد های ملی وبین المللی

_نبود مراکز اطلا ع رسانی در زمینه تولید , فراوری , حمل ونقل , نگهداری و بازاریابی این فراورده

به طور کلی عدم بستر سازی مناسب و عدم حمایت مناسب بخش دولتی از صنایع کشاورزی منجر به عدم سرمایه گذاری توسط بخش خصوصی و سرمایه گذاران خارجی شده که سبب کم شدن سود دهی , ارزش افزوده ورشد در بخش کشاورزی ودر نهایت اقتصاد ملی شده است [1]

2-1-3-کشاورزان در حال رها کردن باغ‌های خود هستند

این درحالیست که چندی پیش عنایت‌الله بیابانی ، رییس هیات مدیره اتحادیه باغداران مرکبات در گفت‌وگو با با خبرگزاری ایسنا ، با اشاره به اینکه سال‌های گذشته در زمان شکوفه دادن باغ‌های مرکبات محصول را روی خرید پیش‌خرید می‌کردند ، گفته بود : متاسفانه امسال با وجود اینکه محصول با کیفیت و مرغوبی نیز تولید شده ولی تاکنون باغات مرکبات دست نخورده باقی مانده است .

وی ضمن ابراز نگرانی از وضعیت بازار مرکبات ، به واردات بی‌رویه این محصولات اشاره کرده و گفته بود : « واردات بی‌رویه‌ای که در گذشته انجام شده و همچنان نیز ادامه دارد باعث شده که در حال حاضر باغات مرکبات دست نخورده باقی مانده و باغداران مرکبات در نگرانی و دلزدگی به سر ببرند و این دل‌زدگی به جایی رسیده که مردم در حال رها کردن باغ‌های خود هستند . »

نایب رییس خانه کشاورز ادامه داد : « متاسفانه نبود برنامه مشخص برای بازار باعث می‌شود در زمانی که ذخیره‌سازان‌ مرکبات را از باغدار خریداری کرده‌اند ، مرکبات نامرغوب وارداتی به بازار تزریق می‌شود درحالی که این مرکبات تاریخ تولید گذشته است و مجبور هستند آن را به عنوان یک محصول تازه وارد بازار کنند . »

بیابانی با اشاره به اینکه ثباتی در بازار مرکبات نیست ، افزود: « اگر تولیدکننده بخواهد محصول خود را نگهداری کند به دلیل نداشتن قدرت کارگری برای جمع‌آوری ، بسته‌بندی و سورت و افزایش قابلیت نگهداری محصول ، ناگزیر است که محصول خود را در معرض حوادثی همچون باران ، طوفان و سیل قرار دهد که در نتیجه محصولش مورد تهدید قرار می‌گیرد . »

آیا می‌خواهید کشاورزان را به خاک ذلت بکشانید؟!

اما در یکی از آخرین اعتراض های جدی به واردات بی رویه میوه های خارجی ، در اواسط آبان ماه سال جاری امام‌جمعه بابل با انتقادشدید ازواردات برخی محصولات کشاورزی گفته بود: تنها منبع درآمد این کشاورزان همین محصولات برنج و مرکبات است و باید توجه ویژه‌ای به این قشر شود ، آیا می‌خواهید این کشاورزان را به خاک ذلت بکشانید؟!

حجت‌الاسلام‌ والمسلمین حسن روحانی در خصوص واردات میوه گفته بود : « مشکلات فروش پرتقال و نارنگی نیز بر برنج افزوده شده است ، چرا که با واردات پرتقال مراکشی و نارنگی از برخی کشورها به مقدار زیاد ، دیگر جایی برای فروش محصولات داخلی باقی نمی‌ماند . باید واردات محصولات خارجی را کاهش دهید و کمی به فکر تولیدات داخلی که کشاورزان با هزاران زحمت آن را به‌دست می‌آورند باشید تا این زحمتکشان قدرتمندانه در عرصه کشاورزی فعالیت کنند

3-1-3-دلال جای باغدار می‌نشیند

ارتباط تنگاتنگ و مستقیم این صنعت با باغ و باغدار سبب شد هر دو روی یکدیگر تاثیرگذار باشند. از یکسو صنعت کنستانتره و آبمیوه ارزش‌افزوده محصولات باغی را بالا می‌برد و از سوی دیگر افزایش تولید انواع میوه‌ها رونق‌بخش خط تولید این صنعت است اما آنچه زمینه نگرانی صاحبان این صنعت را فراهم کرده، باغداری کوچک است.

این صنعت به باغداری بزرگ نیاز دارد و باغداری کوچک موجب شده پای دلالان و واسطه‌ها به بخش کشاورزی و صنعت کنستانتره و آبمیوه باز شود. در نتیجه این مداخله نابرابر، سود اصلی حاصل از تولید در هر دو بخش باغداری و صنایع تبدیلی به جای اینکه نصیب باغدار و کشاورز شود به جیب دلالان هدایت می‌شود.

دبیر انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان کنستانتره و آبمیوه ایران اعتقاد دارد این موضوع به صنعت لطمه زده، چرا که با افزایش چندباره قیمت میوه در چرخه دلالی، قیمت تمام شده فرآورده‌ها بالا می‌رود و رقابت جهانی را برای تولیدکنندگان ایرانی ضعیف می‌کند.

به تاکید داوودآبادی، ایران رقبای قدرتمندی دارد؛ رقبایی مانند چین که سالانه 700 هزار تن فرآورده‌های میوه‌ای صادر می‌کند.وی ادامه می‌د‌هد: هرچند ترکیه توان تولید به مانند ایران را ندارد ولی برخورداری این کشور از تعرفه ترجیحی 25 تا 30 درصدی برای صادرات به اروپا رقابت را برای ایران سخت کرده است.

وی از زمانی یاد می‌کند که ایران تولیدکننده کنستانتره و آبمیوه پرتقال بود اما به دنبال تعطیل شدن باغات این محصول و تغییر کاربری آنها اکنون واردکننده کنستانتره پرتقال است. به اعتقاد وی، ایران می‌توانست با توجه به پتانسیلی که در تولید پرتقال داشت صادرکننده کنستانتره این محصول باشد.به گفته داوودآبادی، اکنون تولید کنستانتره انگور، سیب، آلبالو و انار و کمپوت کردن گلابی بسیار مطلوب است اما آنچه صادرات کنستانتره انار ایران را با تهدید روبه‌رو کرده توسعه باغات انار در آمریکا‌ست که سبب شده ایران در حال از دست دادن مزیت صادراتی این فرآورده باشد.

وی با اشاره به حضور 60 پرسنل ثابت در هر واحد تولیدی میزان اشتغالزایی هر واحد تولیدی کنستانتره در فصل تولید را حدود 300 تن بیان می‌کند، علاوه بر این میزان اشتغالزایی در واحدهایی دویی‌پک حدود 30 تن بوده اما در دیگر حلقه‌های وابسته به این صنعت مانند باغداری و حمل و نقل اشتغالزایی قابل توجه است. داوودآبادی تاکید می‌کند برای این صنعت آینده خوبی را می‌توان رقم زد چه از یک سو سرانه مصرف رو به افزایش بوده و از سوی دیگر توان تولید میوه و مرکبات در کشور جوابگوی نیاز این صنعت است.گفتنی است، جز میوه‌های گرمسیری مانند موز، انبه و آناناس که کنستانتره آن به دلیل نبود تولید داخلی، وارد می‌شود تولید دیگر میوه‌ها با توجه به 4 فصل بودن کشور امکانپذیر است.

 

ولی صنایع غذایی کشور ما می توانند سهم ارزنده ای در توسعه صادرات صنعتی کشور ایفاء نمایند زیرا:

الف : مواد اولیه این صنایع عمدتاٌ از بازار داخلی قابل تامین است .

ب: ارزش افزوده این محصولات در مقایسه با بسیاری از کالاهای دیگر صنعتی در سطح بالایی قرار دارد

ج: بازارهای شناخته شده ای ( در خاور میانه و بویژه در خلیج فارس ) برای محصولات صنایع غذایی ایران وجود دارد .

د: کیفیت برخی از فراوردههای غذایی ایران کاملاٌ  باذائقه مصرف کنندگان آنها در شیخ نشینهای خلیج فارس مطابقت دارد .

 

با توجه به موارد ذکر شده احیای صنعت کمپوت و کنسرو نیازمند توجه به عواملی از قبیل افزایش کیفیت بسته بندی ، تجهیز و خرید ماشین آلات ، تامین مواد اولیه برای راه اندازی شیفت های دوم و سوم کارخانجات ، بالا بردن توان مالی تولید کنندگان از طریق سیستم بانکی و کاهش هزینه ها .

ولی در کشور متاسفانه ارزش مواد غذایی کمپوت و کنسرو برایشان شناخته شده نیست. برای این کار نیاز به یک آموزش گسترده است تا مزایای آن برای عموم مردم مشخص شود. کنسرو حتی از غذای منزل سالمتر و مقرون به صرفه تر است و به لحاظ نوع تهیه که در محیط دربسته بوده و از بخار برای پخت آن استفاده می شود، از نظر بهداشتی و حفظ ویتامین نیز به غذای منزل اولویت دارد و امکان مصرف آن در تمام فصول سال وجود دارد اما عدم استقبال و توجه مردم به مصرف این محصول ، دلایل ویژه ای دارد که مهمتر از همه استفاده نکردن از مواد درجه یک است و البته سوء استفاده برخی از تولید کنندگان غیر مجاز را نیز نباید از نظر دور داشت .

در حال حاضر بعضی  از کارخانجات حتی برای یک شیفت کاری هم مواد در اختیار ندارند و این امر بر روی  قیمت تمام شده تاثیر می گذارد . چنانچه کارخانجات فعالتر شوند و برای شیفتهای دوم و سوم هم مواد داشته باشند ، تولید بیشتر می شود و به یقین قیمت ها هم پایین می آید .و همچنین نقش بسته بندی از موارد مهم در صنعت کنسرو به حساب می آید که حتی در جابجایی و حمل و نقل آن نیز بسیار موثر و همچنین در تسخیر بازار جهانی نقش آفرین است  .

 

اگر بشود سیستم بانکی تسهیلات منطقی و بیشتری در اختیار این صنعت قرار دهد مسلماٌ سرمایه گذاری در این صنعت بسیار سود آور است . و کشور با کمک به تولید کنندگان کمپوت و کنسرو می تواند بازار صادرات خوبی را ایجاد کند . زیرا این صنعت بسیار ارز آور است.

3-1-3 گرانی سم و کود

رئیس اتحادیه آجیل و خشکبار مشهد از گرانی سم و کود برای کشاورزی محصولات خشکبار و نیز نحوه انتقال پول حاصل از صادرات این محصول به عنوان مهمترین مشکلاتی که تولیدکنندگان آجیل و خشکبار با آن دست و پنجه نرم می‌کنند، نام برد.

وی تصریح کرد: در برخی از اقلام خشکبار نیاز به واردات داریم که این نیاز به دلیل آفت، سرمازدگی، گرمازدگی و تولید نشدن آن محصول در کشور است اما در برخی از محصولات مثل بادام زمینی که در کشور نیز تولید می‌شود متاسفانه 90 درصد محصولات موجود در بازار و مصرف داخلی را بادام‌زمینی‌های وارداتی به خود اختصاص داده است. در محصولی مثل تخمه آفتابگردان  شدت واردات بسیار زیاد است.

وی، میزان تفاوت قیمت آفتابگردان داخلی با محصولات وارداتی را 1500 تا 2000 تومان در هر کیلوگرم اعلام کرد و افزود: اگر این محصول را با قیمتی گرانتر از داخل خریداری کنیم به شرایط اقتصادی کشور کمک کرده‌ایم اما آفتابگردان را با ارز مبادله‌ای و نه با ارز داخلی وارد می‌کنند و به اقتصاد کشور ضربه می‌زنند.

رئیس اتحادیه آجیل و خشکبار مشهد مدعی شد: در کشور مشکلات بسیار زیاد و کمبودهایی در کالاها و محصولاتی مثل دارو داریم که نیازمند واردات است اما نمی‌دانم علت واردات آفتابگردان و بادام زمینی که به راحتی در داخل کشور یافته می‌شود چیست.

وی با اشاره به وزارت جهاد کشاورزی به عنوان متولی خشکبار در کشور گفت: متاسفانه این وزارت‌خانه در حال حاضر کار خاصی انجام نداده و اگر به دنبال گامی مثبت برای این محصول است باید در ابتدا اتحادیه‌های آجیل و خشکبار را زیر پوشش بگیرد. اتحادیه‌های آجیل و خشکبار کشور بهتر از هر کسی می‌توانند اطلاعاتی دقیق در مورد نیاز داخلی کشور برای واردات محصولات ارائه دهند، ما می‌توانیم بگوییم که در حال حاضر چه نوع خشکباری باید وارد کشور شود و از ورود چه نوعی محصولی باید جلوگیری شود.

وی گفت: محصولی مثل بادام هندی که در داخل کشور تولید نمی‌شود باید وارد شود اما این واردات باید از طریق گمرک انجام گیرد نه از طریق قاچاق و دولت باید با نظارت بر مبادی قانونی از ورود قاچاقی این محصول جلوگیری کند.

واردات خشکبار به اندازه نیاز باشد

رئیس اتحادیه آجیل و خشکبار مشهد با اشاره به سرمازدگی برخی از محصولات کشاورزی در سال‌جاری اظهار کرد: امسال با توجه به این سرمازدگی در تولید برگه زردآلو، بادام‌زمینی و گردو دچار مشکل هستیم اما میزان واردات این محصولات باید به اندازه بوده و بیشتر از نیاز نباشد. اگر این محصولات به طور قانونی وارد کشور نشود از طریق قاچاق وارد خواهد شد که به اقتصاد ضربه می‌زند.

ارزانی ممقانی، استفاده از نظر کارشناسان آجیل و خشکبار برای تصمیم‌گیری‌های وارداتی و صادراتی این محصولات را خواستار شد و گفت: درخواست ما این است که مسئولان به حرف ما گوش بدهند و بعد نسبت به تصمیم‌گیری اقدام کنند، گام مثبت زمانی برداشته می‌شود که ابتدا مشکل به درستی تشخیص داده شده و بعد برای راه‌حل آنها تصمیم‌گیری شود.

رئیس اتحادیه آجیل و خشکبار مشهد گفت: واردات قانونی و قاچاقی خشکبار کمر محصول داخلی را شکسته است.

علیرضا ارزانی ممقانی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، منطقه خراسان، اظهار کرد: متاسفانه آمار دقیقی از میزان واردات آجیل و خشکبار به دلیل تلفیق واردات قاچاقی و قانونی نمی‌توان ارائه داد اما میزان واردات خشکبار چه به لحاظ قانونی و چه از طریق قاچاق به قدری زیاد و غیرکارشناسانه است که کمر محصول داخلی را شکسته است.

وی خاطرنشان کرد: میزان واردات به قدری است که تولید آجیل و خشکبار برای تاجر و تولیدکننده داخلی توجیهی نداشته و همین امر موجب کاهش هر ساله میزان محصولات کشاورزان داخلی می‌شود.

ارزانی ممقانی گفت: با توجه به اینکه کشاورزی در ایران به روش سنتی انجام می‌شود قیمت تمام شده محصولات ما بالاست. نقص در فرآوری، تولید و نگهداری محصولات و هزینه تولید آجیل و خشکبار را افزایش داده و متاسفانه مسئولان هم به جای کمک به کشاورزان و تولیدکنندگان، میزان واردات را افزایش داده‌اند.

وی با اشاره به آجیل و خشکبار به عنوان دومین محصول صادراتی مهم کشور بعد از نفت گفت: وضعیت خشکبار کشور مطلوب نیست، خشکبار ایران آنقدر معروف است که بسیاری کشور ما را با این محصولات می‌شناسند اما مسئولان به جای حمایت و ارزش قائل شدن برای این محصول، با واردات بی‌رویه کمر آن را خرد کرده‌اند.

 

– براي حل اين مشکلات چاره انديشي شود و راه حلي عملي ارايه گردد

– اقدام ديگر گنجاندن مسأله امنيت غذايي دنيا در اعلاميه حقوق بشر سازمان ملل بود که به تازگي صورت گرفته است.

– اقدام بعدي ، تشکيل کنفرانس بين المللي در سال 1992 با عنوان بحث درباره موضوع امنيت غذايي خانوار

– اقدام ديگر، تشکيل کنفرانس جهاني غذا در سازمان ملل بود که در آن درباره مشکلات و بحران هاي غذايي و راه هاي عبور از آن بحث و تبادل نظر شد.

مجله دانش و توسعه – سال هفدهم ش34- اسفند 89- محمودهوشمند- محمددانش نيا [1]

دانلود پایان نامه