رفتار شهروندی سازمانی-پایان نامه درباره رفتار شهروندی سازمانی

دانلود پایان نامه

رفتار شهروندی سازمانی

2-1-1) مقدمه

مفهوم رفتار شهروندی سازمانی را اولین بار افرادی نظیر برنارد، کتز و کاهن، بتمن و اورگان، اسمیت، اورگان و نیر، و بعدها نیز به صورت مفصل تر اورگان، در ادبیات رفتار سازمانی مطرح کردند. در دهۀ 1930 برنارد پدیده رفتار شهروندی را تحت عنوان رفتارهای فرانقشی مطرح کرد. به اعتقاد وی تمایلات فردی برای تلاش فعالانه در راستای کمک به انجام فعالیت های سازمانی، برای دست یابی به اهداف ضروری است. پس از برنارد و کتز و کاهن، پژوهشگران بسیاری به مفهوم سازی و تبیین پدیده رفتارهای فرانقشی پرداختند.

با توجه به مفهوم رفتارهای فرانقشی، پژوهشگران علوم رفتاری به مفهوم سازی پدیده مرتبط با آن یعنی رفتار شهروندی سازمانی پرداختند. اولین پژوهشگرانی که در این زمینه مطالعات گسترده ای انجام دادند، اورگان و اسمیت بودند. در دهۀ 1980 مفهوم رفتار شهروندی سازمانی برای اولین بار در ادبیات سازمانی مشاهده شد. اسمیت و اورگان و نیر، معتقدند که رفتارهای خودانگیخته می تواند از استانداردهای سازمان فراتر رود و فراتر از هنجارهای پاداش و تنبیه، به سازمان در جهت دستیابی به منافع خود و کارکنان کمک کند (خرازی و همکاران، 1391: 165-166).

2-1-2) رفتار شهروندی سازمانی

رفتارهاي شهروندي سازماني كه با عبارت هايي نظير سرباز خوب، رفتار اختياري، رفتار داوطلبانه و رفتار فرانقشي تعريف مي شود موج نويني در دانش سازماني بويژه حوزه رفتار سازماني ايجاد كرده است                      (Garg & Rastogi, 2006: 541).

اشنیک[1] (1991) معتقد است؛ رفتار شهروندي سازماني، به قصد كمك به همكاران و يا سازمان توسط افراد انجام ميشود و البته در حيطه وظايف رسمي و شغلي آنان نيز نمي باشد. مورمن و بلك لي[2] (1995)  بيان مي كنند؛ رفتارهاي شهروندي، رفتارهاي هستند كه براي سازمان مفيدند، ولي با اين حال به عنوان بخشي از عناصر اصلي شغل درنظر گرفته نمي شوند. اين رفتارها، اغلب از طرف كاركنان به منظور حمايت از منابع سازمان صورت مي گيرند، هرچند كه آلن و همکاران[3] (2000)  معتقدند رفتار شهروندي سازماني ممكن است مستقيما منافع شخصي به دنبال نداشته باشند. رفتار شهروندي سازماني مجموعه اي از رفتارهاي سازنده و همكارانه است كه نه تنها به وسيله شرح شغل تصريح نشده و به طور مستقيم و يا قراردادي نيز توسط سيستم رسمي سازماني، پاداش داده نمي شود (خراسانی و کنعانی نیری، 1391: 82).

اورگان (1988) رفتار شهروند سازمانی را به این صورت تعریف کرد: “رفتار فردی که به وضوح نبوده و بطور غیر مستقیم توسط سیستم پاداش رسمی شناسایی می شود و رفتارهایی که نقش حیاتی در کارکرد اثربخش سازمان ایفا می کنند (Pavalache-Ilie, 2014: 490).

رفتارهاي شهروندي سازماني، مجموع رفتارهايي است كه خارج از محدوده رفتارهاي الزامي افراد در محيط كار محسوب مي شود، ولي در ايجاد فضاي رواني و اجتماعي مطلوب در محيط كار نقش اساسي و محوري بازي مي كنندو حداقل طي 25 سال گذشته به حوزه گسترده در تحقيقات مديريتي و سازماني تبديل شده اند (حمدی و مرادی دولاما، 1390: 34). رفتارهاي فردي که اختیاري، داوطلبانه و آگاهانه اند و در مجموع اثر بسیار چشمگیري بر اثربخشی سازمانی دارند. منظور از اختیاري بودن این است که این قبیل رفتارها، جزء الزامات اساسی نقش و شرح شغل کارکنان نمی باشند (Chen et al., 2009: 121).

[1] Schnake

[2] Moorman & Blakely

[3] Allen& et al

دانلود پایان نامه